X
تبلیغات
آمادگی در برابر زلزله
 نحوه پناهگیری صحیح هنگام زلزله

نحوه پناهگیری صحیح هنگام زلزله چگونه است؟

 

دکتر محمد رضا مهدویفر: عضو هیات علمی و رییس گروه آموزشهای همگانی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله

اردیبهشت 1389

 

مدتی است دوباره بحث زلزله ی تهران داغ شده است و ترس از اینکه زلزله ای مهیب آرامش این ابر شهر را بر هم بزند در دل بسیاری از مردم و مسئولین افتاده است.

 اینکه این قضیه حقیقت دارد یا خیر، موضوع این بحث نیست. آنچه نگارنده را واداشت تا این متن را بنویسد این است که پیرو این قضیه، در ارتباط با نحوه ی پناهگیری در هنگام زلزله مطالبی از طریق ایمیل و بعضاً خبرگزاری های مختلف در جامعه پخش شده است که در آنها ادعا می شود روشهایی که در حال حاضردر مانورهای زلزله تبلیغ می شود (شکل 1)،نه تنها روشهایی غلط است بلکه باعث کشته شدن افراد میشود؛ زیرا اگر فرد زیر میز پناه بگیرد و سقف فرو بریزد در اثر خرد شدن میز حتماً کشته می شود(1). این ادعا 6 سال پیش، در سال 2004 تحت عنوان "مثلث حیات" در آمریکا مطرح (2)  و پاسخهای آن نیز داده شد (3و4). در ایران نیز تحقیقاتی در این زمینه انجام و نتایج آن اخیراً در مقاله ای منتشر شده است(5).

در روش مثلث حیات به مردم توصیه می شود که به جای اینکه به زیر میز بروند بهتر است کنار اجسام سخت و با قابلیت تراکم کم پناه بگیرند چون در این حالت بعد از افتادن سقف به صورت یکپارچه، فضایی مثلثی شکل در کنار جسم تشکیل می شود(شکل 2) که می تواند فرد را نجات دهد(2).

 

Image and video hosting by TinyPic

 شکل 1: روش پناهگیری توصیه شده در مانور زلزله موسوم به DCH

Image and video hosting by TinyPic

شکل 2: روش پناهگیری در مثلث حیات

 

در نگاه اول روش مثلث حیات، صحیح و منطقی به نظر می رسد، اما..........

 

 اجازه دهید کمی دقیقتر به این قضیه بپردازیم:

به نظر می رسد روش مثلث حیات زمانی بهتر از روشهای معمول عمل می کند که سقف به صورت یکپارچه فرو بریزد؛ در غیر این صورت اگر سقف فرو نریزد یا ریزش آن به صورت یکپارچه نباشد نه تنها مزیتی بر روشهای معمول ندارد بلکه می تواند نسبت به این روشها که فرد را در مقابل سقوط اجسامی مثل آجر، لوستر، قاب عکس، وسایل آشپزخانه و خرده شیشه های پرتاب شده حفاظت می کند از اولویت کمتری برخوردار باشد.

 

حال به نکات زیر توجه فرمایید:

1-   ما چند زلزله در سال داریم که موجب خرابی سقف می شود؟

ج: در هر سال در ایران حدود 140 زلزله بزرگتر از 4 ریشتر رخ می دهد که معمولاً موجب ترس و هراس بسیاری از مردم می شوند(5). از این تعداد تنها 2-3 زلزله بزرگتر از 6 ریشتر است (معمولاً زلزله های بزرگتر از 6 در ایران خرابی ایجاد می کنند). پس می توان نتیجه گرفت مثلث حیات بیشتر برای افرادی مناسب است که در زلزله های بزرگ گرفتار شده اند؛

 

2-  آیا در یک زلزله بزرگ همه مردمی که زلزله را احساس می کنند سقف روی سرشان خراب می شود؟

ج: وقتی یک زلزله نسبتاً بزرگ(مثلاً بالای 6 ریشتر ) اتفاق می افتد منطقه ای وسیع (در حد چند استان) را تکان می هد؛ یعنی اینکه مردمی که در این چند استان هستند تکانهای زلزله را احساس می کنند؛ این در حالی است که تنها ساختمانهای مناطقی که نزدیک  مرکز زلزله هستند ممکن است دچار آسیب دیدگی کلی شده و سقف آنها فرو بریزد. پس می توان نتیجه گرفت از آنهایی که زلزله های بزرگ را احساس کرده اند، مثلث حیات بیشتر برای افرادی مناسب است که در نزدیک مرکز زلزله قرار داشته و سقف ساختمانشان فرو می ریزد؛

 

3-   آیا سقف همه ساختمانهایی که در نردیک مرکز زلزله قرار دارند به صورت یکپارچه فرو می ریزد و مثلث حیات در آنها تشکیل می شود؟

ج: درصد زیادی از ساختمانهای ایران (مخصوصاً روستاها) دارای سقف یکپارچه نیستند (2) ودر زمان زلزله های شدید به صورت آواری از آجر و گل فرو می ریزد و فضایی در زیر خود باقی نمی گذارد؛ پس می توان نتیجه گرفت از میان گروه قبلی نیز مثلث حیات تنها برای گروهی از مردم سودمند است که سقف ساختمانشان یکپارچه فرو می ریزد.

 

با این معلومات می توانید مجسم کنید نسبت افرادی که روش مثلث حیات برایشان مفید است به کل افرادی که زلزله را احساس می کنند چقدر می تواند کوچک باشد. طبق مطالعات انجام شده(5) از هر 12000 نفر که زلزله را احساس می کنند فقط یک نفر در معرض خطر سقوط یکپارچه سقف قرار می گیرد و به این ترتیب تنها برای این یک نفر توصیه های مثلث حیات می تواند مفیدتر از توصیه های معمول باشد.

ممکن است بپرسید چرا این مقایسه را انجام می دهیم؟ مگر چه اشکالی دارد که فرد محتاطانه عمل کند و در کنار اجسام سخت پناه بگیرد ؟. سئوال خوبی است اگر انجام توصیه های مثلث حیات باعث ایجاد خطرات دیگر نمی شد قطعاً نویسنده ی این سطور هم یکی از طرفداران پروپاقرص این روش بود ولی اشکال کار اینجاست که وقتی شما به جای پناه گیری در زیر میز یا جای مناسب دیگر، در کنار اجسام سخت پناه می گیرید خود را در معرض خطر سقوط اجسامی مثل آجر، لوستر، قاب عکس، وسایل آشپزخانه و خرده شیشه های پرتاب شده قرار می دهید، اجسامی که برخورد هر یک از آنها می تواند به شما خسارات جبران ناپذیری وارد سازد.

-----------------------

 

آیا می دانید که در چند زلزله متوسطی که طی سالهای اخیر در ایران رخ داده است مانند زلزله های بروجرد(1386)، ایذه(1385)، و بندرعباس(1388) هیچ خانه ای خراب نشد ولی در اثر عکس العمل نامناسب صدها نفر زخمی شدند؟

مراجع

 

  1. http://lemonpress.ir/Nsite/FullStory/?Id=20806
  2. Copp. D. 2004. "The Triangle of Life, Protecting You from Duck and Cover", The American Rescue Team International Website:  http://96.30.176.4/arti/dc/toflc.pdf.

3.     Lopes, R. 2004. American Red Cross Response to "Triangle of Life" by Doug Copp.,

http://www2.bpaonline.org/Emergencyprep/arc-on-doug-copp.html

  1. Petal, M. 2005. “The Need for An Evidence-Basis for Earthquake Survival Tips”. Earthquake Country Alliance Website:

            http://www.earthquakecountry.info/dropcoverholdon/Petal_Rejoinder_to_Copp_0906.pdf

5.      Mahdavifar, M., Izadkhah, Y.O., Heshmati, V. 2010. Appropriate and Correct Reactions during Earthquakes: “Drop, Cover and Hold on” or “Triangle of Life”; Journal of Seismology and Earthquake Engineering, Vol. 11, No. 1

 

 

|+| نوشته شده توسط ناظری در و ساعت